در میان آب‏‌های نیلگون اقیانوس آرام در منطقه‏‎ای میان جزایر هاوایی و سواحل آمریکای شمالی، بزرگ‏ترین مجموعه‎ زباله‎ جهان شناور است. مجموعه‏‎ای که با افزایش تولید زباله توسط انسان و پراکنده کردن آن در طبیعت و خصوصاً در مناطق ساحلی و اقیانوس‏‌ها، روز‌به‌روز بزرگ‏تر می‏‌شود.

مجموعه‏‎ای که متشکل از زباله‏‎های پلاستیکی، اعم از بطری‌‏های پلاستیکی، کیسه‎‏های پلاستیکی و… است؛ که اکنون به حدی بزرگ شده که دانشمندان و پژوهش‏گرانی که به تازگی با کمک آخرین عکس‌‏های ماهواره‏‎ای آن را اندازه‎‏گیری کرده‏‎اند، از آن به عنوان «قارۀ هفتم» یاد می‌‏کنند. این مجموعه زباله‎ پلاستیکی شناور در آب‏‌های اقیانوس آرام، به‌طور اتفاقی در سال ۱۹۹۷ توسط چارلز مور، پژوهش‏گر محیط زیست و دریانورد اسکاتلندی کشف شد. ولی طی ۱۵ سال اخیر، با وجود هشدارهای پیاپی او و خصوصاً فعالان دفاع از محیط زیست سازمان “گرین پیس Greenpeace”، نه تنها برای مقابله با این پدیده آلاینده اقدامی نشده است، بلکه به دلیل افزایش تولید فراورده‎های پلاستیکی و رها کردن زباله‏‎های پلاستیکی در طبیعت و در اقیانوس‏‌ها، مساحت «قارۀ هفتم» در حال حاضر به اندازه‏ یک‏‌سوم ایالات متحدۀ آمریکا و یا به عبارت دیگر، یک‏ سوم قار‎هٔ اروپا افزایش یافته است‌. بنابه نتایج تحقیقات پژوهش‏گران “بنیاد تحقیقات دریایی آلگالیتا”، یکی از معتبرترین مؤسسات فعال در این زمینه، از حدود نیم قرن پیش زباله‏‌های پلاستیکی و شناور در اقیانوس آرام، در منطقه‏‌ای میان سواحل کالیفرنیا و سواحل هاوایی، به دلیل وجود نوعی گرداب طبیعی در این نواحی جمع شده‏‌اند. این منطقه از یک سو به دلیل این‏که محل عبور‌ومرور کشتی‌های بارکشی و نفت‏‌کشی نیست و از سوی دیگر به دلیل دوری سواحل، مکانی تفریحی به حساب نمی‏‌آید، سال‌‏ها از چشم ناظران پنهان بوده و به‌این ترتیب مجموعۀ زباله‏‌ها روز‌به‌روز بزرگ‏تر شده‌اند. اکنون مساحت “قارۀ هفتم” بالغ بر سه و نیم میلیون کیلومتر مربع اندازه‏‌گیری شده است. یعنی به‏‏‌طور مثال، ۶ برابر مساحت کشور فرانسه و بیش از ۵٫۳ میلیون تن زبالۀ پلاستیکی، آن را تشکیل می ‌دهد و در اکثر این مجموعه، عمق زباله ‌های قارۀ هفتم به بیش از ۳۰ متر در اعماق اقیانوس آرام محاسبه شده است.

بنا به آخرین آمار و ارقام منتشر شده توسط گرین‏ پیس Greenpeace، سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون تن فراوردۀ پلاستیکی تولید می‏‌شود که از این میزان، ۱۰درصد فرآورده‏‌ها که پس از مصرف به زباله تبدیل می‏‌شوند، به اقیانوس‏‏‌ها ریخته می‏‌شوند؛ یعنی ۱۰میلیون تن پلاستیک در سال. که بازهم در این میان، ۷۰درصد زباله‌های پلاستیکی به اعماق اقیانوس‏‌ها می‌رود، ولی ۳۰درصد باقی‏مانده در سطح آب شناور می‌‏ماند؛ یعنی ۳ میلیون تن زبالۀ پلاستیکی در سال، اعم از بطری، کیسه و غیره… خطر بزرگ فراورده ‏های پلاستیکی این است که مدت زمان لازمه برای از بین رفتن طبیعی آن‏ها بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ سال به‏ طول می‏‌انجامد و تنها در چند سال اخیر، تمهیدات مختلفی در کشورهای صنعتی و پیشرفتۀ جهان برای مقابله با این معضل اتخاذ گردیده است.

مثلاً تولید پلاستیک‏‌هایی که به‌طور طبیعی در مدت زمان کمی و بدون آسیب رساندن به محیط زیست، خود به خود تخریب می‏‌شوند و یا توقف توزیع کیسه‏‌های پلاستیکی در فروشگاه‏‌ها و تشویق مشتریان به استفاده از کیسه‏‌های بزرگی که بارها قابل استفاده باشند. بنا به اظهارات پژوهش‏گران امریکایی انستیتوی اقیانوس‌شناسی “اسکریبپس. scripps”، در میان نمونه‏‌برداری‏‌های مختلف انجام گرفته، برخی زباله‌های پلاستیکی یافت شده ۵۰ سال پیش تولید شده‏‌اند؛ و اما مشکل دیگر این است که این پلاستیک‏‌ها به‌مرور زمان متلاشی می‏‌شوند، ولی در ساختار مولکولی آن‏ها تفاوتی ایجاد نمی‏‌شود و در نتیجه نوعی مادۀ شن ‏مانند به وجود می‏‌آید که برای بسیاری از آبزیان و پرندگانی که زیست‏‌گاه‏شان در این نواحی است، به عنوان غذا تلقی می‌‏شود.

به‌این ترتیب، بنا به آمار و ارقام منتشر شده توسط گرین‏پیس Greenpeace، سالانه یک میلیون پرنده و نزدیک به ۱۰۰هزار پستاندار آبزی در اثر استعمال آلاینده‏‌های پلاستیکی، جان خود را از دست می‌دهند و اکنون ۲۶۷ نوع آبزی به دلیل مجاورت با قارۀ هفتم، در خطر انقراض قرار دارند. خطر جدی دیگر این است که این مولکول‌های پلاستیکی وارد معدۀ آبزیان و پرندگان شده، هضم نمی‌شوند و مانند اسفنجی عمل می‌‏کنند که سموم مختلف را جذب خود کرده و جمع‏ آوری می‏‌کنند. در نتیجه، در بدن بسیاری از ماهی‏‌های این مناطق که مورد آزمایش قرار گرفته‏‌اند، میزان سموم میلیون‏‌ها بار بیشتر از حد نصاب عادی محاسبه شده است. در نتیجه، این آلاینده‏‌ها می‌‏توانند از این طریق وارد چرخۀ غذایی انسان بشوند.

به‏‌طور مثال، پژوهش‏گران اتحادیۀ کانادایی تحقیقات جانوری یک‏صد پرندۀ مهاجری را مورد آزمایش قرار داده‏‌اند که مسیر مهاجرت‏شان بر فراز همین قارۀ هفتم است. پژوهشگران در معده و دیگر اجزاء سیستم گوارشی آن‏ها بیش از ۲۳۰ تکۀ پلاستیکی پیدا کرده‏‌اند که در این میان، تنها ۲درصد این پلاستی‌ک‏ها صنعتی بوده و ۹۸درصد این آلاینده‏‌های پلاستیکی از زباله‌های خانگی تولید شده ‏است. به‏‌طور مثال درِ بطری، چسب زخم، پلاستیک‏‌های نرم مانند کائوچو و یا قوطی‏‌های پلاستیکی. اما فاجعۀ سونامی ژاپن در سال ۲۰۱۱ نیز سبب شد میلیون‌‏ها شیء بزرگ و کوچک که از شهرهای ساحلی ژاپن در اقیانوس پراکنده شده، به دلیل فرایند گرداب طبیعی در میان اقیانوس آرام، یعنی همان گردابی که سبب تشکیل مجموعۀ غول‏پیکر زباله‌های پلاستیکی شده است، قارۀ هفتم را بزرگ‏تر کند.

اکنون به ابتکار مشترک چند سازمان و نهاد غیردولتی فعال در زمینۀ حفاظت از محیط زیست فرانسوی، قرار است به زودی گروهی پژوهش‏گر و متخصص محیط‏ زیست و اقیانوس‏ شناس با یک کشتی بادبانی ساخته شده در سال ۱۹۳۸، به شناسایی قارۀ هفتم بروند.

به گزارش رادیو فرانسه، هدف این دانشمندان تحقیق دقیق‏تر و خصوصاً شناساندن خطر بسیار بزرگ توسعۀ این معضل برای تعادل زیست‏ محیطی کل اقیانوس‌‏ها و در نتیجه کرۀ زمین است. البته بسیاری از همین فعالان تأکید دارند که به دلیل عظمت کنونی این مجموعه و هزینۀ سرسام‏‌آور لازمه برای پاک‏سازی آن، تنها کاری که می‌‏توان برای مقابله با بزرگ‏تر شدن آن کرد، این است که از مصرف و تولید بی‌‏رویۀ پلاستیک خودداری کنیم. زباله‏‌های پلاستیکی صنعتی و خصوصاً خانگی را در چرخۀ بازسازی قرار دهیم و هریک از شهروندان کرۀ زمین با رفتار مسئولانه و حافظ محیط زیست، بتوانیم گامی در جهت جلوگیری از رشد و توسعۀ روزافزون قارۀ هفتم برداریم.

منبع: گاردین